Home > Nieuws en Agenda > Nieuwsarchief > Science Research UvA-VU: Logic and Language
Nieuwsarchief
26-05-2015

Science Research UvA-VU: Logic and Language

Twee totaal verschillende disciplines ontmoeten elkaar. Hoogleraar en filosoof Arianna Betti en bètawetenschapper Stefan Schlobach doen gezamenlijk onderzoek. Hoe ziet deze bijzondere samenwerking eruit? Stefan Schlobach vertelt.

De samenwerking tussen Arianna Betti (Institute for Logic, Language and Computation, UvA) en Stefan Schlobach (Artificial Intelligence, VU) gaat acht jaar terug. ‘Het NWO deed destijds een oproep om onderzoeksvoorstellen in te dienen waarbij een culturele instelling was betrokken,’ vertelt Schlobach. ‘De Koninklijke Bibliotheek bedenkt natuurlijk termen om boeken aan te duiden om op te kunnen zoeken. Toen ontstond bij ons het idee om te bestuderen hoe de beschrijvingen veranderen en of de oude beschrijvingen bijvoorbeeld nog te gebruiken zijn.’

Veranderd concept
Volgens Schlobach schetst het begrip feminisme een goed voorbeeld van zo’n veranderend concept. ‘Dat woord betekende honderd jaar geleden iets heel anders dan in de jaren 20, denk aan het kiesrecht voor vrouwen, en de “baas over eigen buik” jaren 60. Formeel wordt hetzelfde woord gebruikt, maar iets anders bedoelt,’ legt Schlobach uit. ‘Hoe kun je ideeën die over tijd veranderen meten? En hoe bestudeer je wat ermee gebeurt? Op basis daarvan hebben we een onderzoeksvoorstel geschreven.’

Pragmatisch
Volgens Schlobach is er een verschil in aanpak tussen de disciplines. ‘De methodologie van de filosofen is, in tegenstelling tot de onze, honderden jaren oud en zeer gedetailleerd. Zij vragen zich alles af over concepten als tijd en woordbetekenis, ze zijn ook zeer kritisch op aannames Wij gaan pragmatischer te werk. Wat is het probleem en hoe lossen we dat - door een systeem te bouwen of computertalen te ontwikkelen - op.’ De AI-onderzoeker ervaart het als leerzaam om dieper in te gaan op vragen als: Wat zijn woorden/concepten? Wat is de relatie tussen concepten en de wereld? Om te onderzoeken hoe woorden omschreven kunnen worden. Zodat uiteindelijk een computer daarover kan redeneren, data kan samenvoegen en tools kan ontwikkelen.

Slimme database
De praktische impact van het onderzoek is groot, zegt Schlobach. ‘Stel historici willen analyseren hoeveel ambtenaren er tussen 1790 en 2010 waren, dan moet je weten wat een ambtenaar is om een valide analyse te kunnen doen. Maar wat in 1880 een ambtenaar was, wordt nu wellicht als iets anders gezien. Ook voor artsen geldt de vraag: wat is een tumor? Wat is er gedurende de jaren veranderd aan dat begrip, de betekenis of de naam?’ Het doel van de onderzoekers is criteria op te stellen om veranderende woordbetekenissen te duiden, zodat we een generieke theorie kunnen ontwikkelen. ‘En natuurlijk slimme databases maken die dat soort veranderingen in tijd kunnen ondervangen,’ voegt Schlobach toe.

LOLA - highlights

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

spamfuik@vu.nl